© Kristof Bullens
Enkele jaren geleden begon in WZC Huize Nazareth de idee te groeien om een troostplek te maken. Een plek waar bewoners en hun naasten, medewerkers, vrijwilligers en buurtbewoners uit Goetsenhoven troost kunnen vinden, wanneer verdriet in welke vorm dan ook hen treft. Een plek waar we mensen die we verloren hebben kunnen gedenken, waar verdriet wordt verzacht, maar ook vreugde, hoop en kracht kan worden gevonden. Na het verlies van enkele medewerkers en na de coronaperiode waarin we plots en snel afscheid moesten nemen van een heel aantal bewoners, konden we zo’n plaats wel gebruiken.
© Kristof Bullens
Toen al vonden we troost met kleine rituelen en in momenten van samen-zijn. Stilaan kreeg die plek vorm. En ook nu nog groeit en bloeit ze verder. Er kwamen bomen, paadjes en bloemen. Een troostbank, een vuurschaal met plaats voor trooststenen en onze 21 vogels. Maar ook een gedicht in cortenstaal, klaprozen in keramiek van de hand van een buurtbewoonster en een kunstwerk van een medewerker. Met de komst van een speeltuintje vonden ook kinderen de weg naar deze plek.
Zoals in het leven vreugde en verdriet kort bij elkaar kunnen liggen, zo biedt onze troost- en speelplek een plaats waarbinnen het leven in al haar aspecten kan worden beleefd. Het is een plek waar verdriet niet weggeduwd hoeft te worden, maar gewoon mee mag wandelen. In juni organiseerden we er een troostconcert. Een moment om samen stil te staan, te luisteren en te herdenken. Gedichten en muziek creëerden een intieme sfeer van troost en hoop. In de aanloop naar het concert zochten we getuigenissen die iets konden vertellen over de verbinding die vele mensen voelen met deze plek. En precies toen werd duidelijk hoe sterk zo’n plek kan zijn.
© Kristof Bullens
Als zorgpastor in de ouderenzorg trof me het verhaal van Gilberte en haar dochter Gerda. Gilberte woont al enkele jaren in Huize Nazareth, Gerda woont in het dorp. Elke week zoeken ze elkaar op en komen ze naar de troostplek. Hun wekelijkse bezoek aan de plek voelt als een ritueel. Het zegt veel over de verbindende en troostende kracht die daar van uitgaat. “De troosttuin is meer dan een tuin,” deelden Gerda en Gilberte. “Het is een plaats waar je altijd terecht kan voor rust, bezinning, genieten en plezier. Spelende kinderen in de speeltuin, een vrijend koppeltje op het bankje of een oudje dat komt bezinnen, voor ieder heeft het zijn betekenis.
Een plaats waar alle leeftijden samenkomen, ieder met zijn eigen noden.” “Ons moeder en ik maken hier wekelijks gebruik van,” getuigde Gerda. “In de winter en met slecht weer gaan we naar de kapel. Anders komen we iedere zaterdagnamiddag naar de troosttuin. Eerst inspecteren we of alles nog in orde is. We bekijken de planten, de natuur, de vogels. Daarna maken we een rondje rond de tuin en eindigen we bij de troostbank, waar we tijd maken voor gebed en herinneringen. Met het zicht op de tuin en de hemel zit het gevoel hier altijd goed.”
Hun kleine routine heeft iets weg van een ritueel karakter. De vaste combinatie van een wandeling, van een blik op de bloemen en vogels, van een moment voor stilte én voor gesprek op de troostplek schept diepe betekenis. Het zijn gewone handelingen en kleine gebaren, maar ze dragen veel in zich: zorg, verbondenheid, herinnering. In een tijd waarin veel traditionele rituelen verdwijnen, creëren moeder en dochter hun eigen draagvlak voor nabijheid en troost.
Een belangrijk onderdeel van de plek zijn de troostvogels. Deze eenvoudige witte houten vogels waren reeds gekend binnen onze zorgorganisatie, maar hier in Huize Nazareth staan ze symbool voor de bewoners die we door corona en door de schokkende gebeurtenis van augustus 2023 hebben moeten afgeven.
“Voor een tijdje hebben we de troostvogels moeten missen,” vertelden Gilberte en Gerda nog. “Zij waren één van de eerste elementen hier op deze plek. We hadden zelf als het ware een vogeltje geadopteerd om dierbaren te herdenken. Maar de tijd en het weer sloegen toe. De vogels waren stuk en niet meer te herstellen. Gelukkig keerden ze net op tijd voor het concert terug. Daar hadden we zo op gehoopt, onze wens is uitgekomen.”
© Kristof Bullens
“Met hun 21 staan ze hier allemaal met hun hoofden in dezelfde richting. Iets waarvan wij allen maar kunnen dromen,” deelden Gilberte en Gerda, “in deze moeilijke tijden van oorlogen, ziektes, rampen, enzovoort.”
“Troosttuin, troostplek,” besluit Gerda, “laat ons hopen dat er nog meer mensen de weg naar hier zullen vinden, waardoor er nog meer verbondenheid komt.”
Misschien is dat wel de kracht van rituelen, zoals ook het wekelijks bezoek aan een troostplek er één is. Rituelen scheppen verbinding tussen mensen, over de grenzen van de dood heen, en ze kanaliseren emoties als verdriet. En misschien ligt daarin ook de kracht van onze troostplek: ze is er voor en door mensen in de hoogtes en laagtes van het leven.
Judith Cockx, pastor WZC Huize Nazareth – Alexianen Zorggroep Tienen
Beroepsvereniging Zorgpastores
De beroepsvereniging wil bijdragen tot de professionalisering en integratie van katholieke pastores in de gezondheids- en welzijnszorg.
De vereniging stelt zich tot doel de belangen van de pastores te behartigen en ruimte te creëren voor kennisdeling.