Wanneer we het over rituelen in de zorg hebben, denken we vaak aan de grote momenten: het einde van een leven, een afscheidsviering, een zegen. Maar wie dagelijks met ouderen leeft en werkt, weet dat de echte rituelen veel eenvoudiger zijn. Ze schuilen in het gewone, het herhaalde, het kleine gebaar dat betekenis draagt. De meeste bewoners onthouden onze namen niet, en ook wat we precies doen vervaagt. Toch herkennen ze ons—aan de manier waarop we groeten, lachen, bewegen, kijken, aanraken.
Die unieke nabijheid is een ritueel van erkenning: wij zien jou, jij hoort bij ons, dit is jouw plek in het huis.
Soms bieden bewoners ons iets aan: een koekje, een snoepje, een kopje koffie. We weten dat er grenzen zijn, we mogen geen geschenken of geld aannemen, maar binnen die grenzen laten we ruimte voor het gebaar zelf. Want wat iemand geeft, is vaak meer dan wat in de hand ligt: het is waardigheid, gastvrijheid, de wens om niet enkel te ontvangen maar ook iets terug te doen.
Daarom helpt het soms om de beweging om te keren en zélf te vragen:
“Kan jij mij helpen?” Iets vasthouden, iets aangeven. De plant wat water geven. Dit uitdelen aan de anderen. De servetten helpen plooien. Iets voorlezen. De bloemetjes op tafel zetten. Het gaat misschien sneller als wij het zelf doen, maar het is betekenisvol wanneer iemand iets mag betekenen. Door te mogen geven, herontdekt men zichzelf als handelend, als waardevol.
En het werkt in twee richtingen. Ouderen geven ons hun tijd, warmte, verhalen. Ze vragen hoe het met óns gaat, delen hun zorgen, hun wijsheid, hun liefde. In hun aandacht schuilt een vorm van zorg die wij op onze beurt mogen ontvangen—een wederkerigheid die de dagen draaglijk en menselijk maakt.
Geven – ontvangen – teruggeven. In die drie woorden ligt de kern van spirituele zorg.
We oefenen ze elke dag, zonder dat ze op de planning staan.
In het tikje op de deur voor we binnenkomen, ook al staat die open.
In het rechtleggen van een deken.
Een kleine grap die dagelijks herhaald wordt.
Een vertrouwd liedje dat altijd wordt opgezet tijdens het wassen.
Een hand op de schouder bij het afscheid.
Foto’s op het kastje rechtzetten—elke week opnieuw.
Het voor de derde, tiende, honderdste keer luisteren naar hetzelfde verhaal.
Een kruisje voor het slapengaan.
“de collega’s van WZC Vincenthof"
Foto: Patrick Vermaercke
Tekst: Michèle Pieters”
Beroepsvereniging Zorgpastores
De beroepsvereniging wil bijdragen tot de professionalisering en integratie van katholieke pastores in de gezondheids- en welzijnszorg.
De vereniging stelt zich tot doel de belangen van de pastores te behartigen en ruimte te creëren voor kennisdeling.