"Soms begint een sterk zorgverhaal niet met een groot plan, maar met mensen die weigeren om los te laten wat belangrijk is. Veertig jaar geleden stonden bewoners en medewerkers voor een onzeker moment. Wat volgde was geen einde, maar het begin van een warm verhaal van engagement, vertrouwen en zorg op mensenmaat."
"Elke dag ervaar ik hier de enorme inzet van het team. Of het nu gaat om een goed gesprek of een moment van oprecht begrip: de warmte van de medewerkers maakt voor mij het verschil."
Yolande De Wulf.
Wat vandaag VZW Compostela is – een groep woonzorgcentra in en rond Antwerpen – begon veertig jaar geleden vanuit een eenvoudig maar krachtig uitgangspunt: mensen mogen hun thuis niet verliezen.
Begin jaren tachtig werd aangekondigd dat twee kleine Antwerpse rusthuizen van de Zusters Augustinessen van Maria Middelares moesten sluiten wegens brandveiligheid. Voor bewoners en medewerkers betekende dat meer dan een verhuis. Het betekende afscheid nemen van een plek waar geleefd werd, gewerkt werd, waar mensen elkaar kenden.
Maar het verhaal stopte daar niet. Integendeel.
Met steun van de congregatie, de overheid en enkele gedreven pioniers groeide het idee om een nieuw woonzorgcentrum te bouwen. Niet zomaar een gebouw, maar een plaats waar mensen zich thuis konden voelen. In Borsbeek werd geschikte grond gevonden. De naam werd Compostela, geïnspireerd door de parochie Sint-Jacobus de Meerdere.
Op 1 januari 1985 opende het woonzorgcentrum zijn deuren.
Zonder grote leningen, maar met veel vertrouwen.
Niemand kon toen vermoeden dat dit het begin zou zijn van een zorggroep die veertig jaar later tien woonzorgcentra telt.
Mensen die blijven, maken het verschil
De geschiedenis van Compostela zit niet alleen in gebouwen of cijfers.
Ze leeft vooral in de mensen die er elke dag opnieuw staan. In medewerkers die blijven, meegroeien en mee het verschil maken.
Zoals Linda Van Eekelen, die in 1983 begon aan het onthaal van de Eeuwfeestkliniek, nog bij de zusters.
“Je leerde alles al doende,” vertelt ze. In 1985 stond ze mee aan de start van WZC Compostela.
“Er waren nog geen computers. We schreven een hele week facturen met de hand.”
Linda bleef. Ze deed 32 jaar lang de boekhouding en is nadien werkzaam in WZC Cocoon.
“Ik heb de volledige geschiedenis meegemaakt. Ik ben geen enkele dag tegen mijn zin komen werken. Compostela is een warm nest, dat voel je en dat moet je koesteren.”
Ze zag de zorg veranderen. “Vroeger kwamen mensen veel vroeger naar het woonzorgcentrum en waren ze nog vrij zelfstandig. Vandaag is de zorg veel zwaarder en is de verblijfsduur korter. Maar de betrokkenheid is altijd gebleven.”
Groeien, maar altijd op mensenmaat
Na Compostela volgden nieuwe projecten: Cantershof in Hove, Cavell en Cocoon in Antwerpen, Czagani in Broechem, Cleo in Berchem en recent Coralia in Waarloos.
Elke keer opnieuw in overleg met lokale besturen.
Elke keer opnieuw met steun van de overheid.
En altijd met dezelfde overtuiging: zorg organiseer je op mensenmaat.
Pascale Van Dyck stond mee aan de wieg van meerdere van die woonzorgcentra.
Ze begon bij de opstart van Compostela en verhuisde later mee naar Czagani.
”Ik heb hier mijn hele carrière doorgebracht,” zegt ze.
“En ik ben hier kunnen groeien.”
Een kleine anekdote typeert voor haar de essentie van zorg. “Ik gaf een handmassage aan een bewoner met dementie die nooit sprak. Voor de grap zei ik: ‘En nu jij bij mij.’ En hij deed het. Dat moment vergeet ik nooit.” Volgens Pascale is de grootste verandering dat de bewoner vandaag écht centraal staat. “Vroeger moest alles volgens vaste regels. Nu luisteren we: wie wil uitslapen, mag uitslapen. Wie iets niet lust, krijgt iets anders. Zo kunnen mensen hun leven van vroeger blijven voortzetten.” Ook als werkgever evolueerde Compostela mee. Met ergonomische hulpmiddelen, zelfroosteren en meer aandacht voor work-life balance. “Anders was ik hier nooit zo lang gebleven.”
Zorg zit in kleine dingen
Agnes Bruyninckx maakte de opening van WZC Compostela mee en werkte twintig van haar veertig dienstjaren op een afdeling voor mensen met dementie. “Voor mij was dit een roeping,” zegt ze. “Zorg moet je met hart en ziel doen, dat voelen bewoners.” Ze herinnert zich hoe de directeur vroeger zelfs inslapende nachten meedeed en hoe zuster Regine elk weekend langskwam om naar de medewerkers te luisteren.
De moeilijkste periode was zonder twijfel corona. “Maar zelfs toen zag je waar zorg écht over gaat,” vertelt Agnes. “De brandweer die familieleden via een ladder tot bij een bewoonster van 104 jaar bracht. Pijnlijk, maar ook ongelooflijk menselijk.” Het zijn die momenten die haar energie geven. “Een liedje meezingen met iemand met dementie, een babbeltje op bed, een juweeltje aandoen bij een bewoner. Dat extraatje.”
Samen sterker: WoonZorgCollectief
Vandaag bestaat VZW Compostela uit zeven voorzieningen.
Daarnaast groeide doorheen de jaren een structureel samenwerkingsverband met WZC De Wijtshage, WZC Welvaart en WZC Sint-Maria. Samen vormen deze tien voorzieningen de groep WoonZorgCollectief. Ze delen kennis, expertise en visie met elkaar, maar behouden elk hun eigen identiteit. Want goede zorg maak je niet alleen. Die bouw je samen, stap voor stap, met respect voor wat er al is.
Blijven bouwen aan morgen
Veertig jaar na de start staat Compostela opnieuw voor een nieuwe fase. Renovaties, duurzame investeringen en nieuwe vormen van samenwerken moeten ervoor zorgen dat bewoners en medewerkers zich ook in de toekomst thuis kunnen voelen.
Maar de rode draad blijft dezelfde als in 1985. Zorg gedragen door mensen die blijven. Mensen die groeien. Mensen die zich verbonden voelen.
Of zoals Linda het samenvat: “Als je elke dag met plezier komt werken, dan weet je dat je juist zit.”
