“Oh, wat scheelt er, Leen?”, vroeg Iwona me. Ze zag dat ik huilde. Ik vertelde mijn collega wat er was gebeurd en opgelucht antwoordde ze dat dit wilde zeggen dat ik een hart heb en dat ze eigenlijk dacht dat er iets ergs was gebeurd. Dat is natuurlijk relatief, iets ergs. Het hangt er maar vanaf vanuit wie z’n bril je het bekijkt.
En in dit verhaal doen er al zeker drie brillen mee.
Irma woont bij ons in het woonzorgcentrum. Een mooie, kokette dame op leeftijd die steeds een administratieve functie bekleedde. Irma wordt liefdevol omringd en krijgt de beste zorgen van haar familie, die haar zowat dagelijks bezoekt. Bij mevrouw heeft de dementie zich al diep in haar lichaam genesteld. Emoties zitten ver opgeborgen en het zijn bij Irma voornamelijk frustraties vanuit machteloosheid en het zich onbegrepen voelen waarmee we als hulpverlener in de omgang met haar te maken krijgen.
Onlangs stond er een muzikaal optreden gepland in de cafetaria van ons woonzorgcentrum. Irma en haar echtgenoot waren ook van de partij. De artiest zong en had zelfs enkele instrumenten meegenomen. De sfeer zat er al goed in toen hij zijn volgende nummer aankondigde, een instrumentaal nummer dat hij begeleidde op zijn saxofoon. De eerste noten waren nog niet goed en wel gespeeld toen ik een medewerker teken zag doen. Ik had het eerst niet gemerkt, ik was gefocust op het faciliteren van interactie met en bij onze bewoners van de beschermde leefgroep.
Toen ik in de richting van Irma en haar man keek, zag ik het direct; Irma zat nog steeds recht voor zich uit te kijken, haar ogen op niets gericht, maar er rolden wel tranen uit, heel veel tranen. Ze liepen over haar rood aangelopen gezicht en ze bleven maar stromen. Mevrouw veranderde niet van houding en op een zacht gesnik na hoorde je niks. Irma zei niets en toch zei ze zoveel. Haar partner, die haar liefdevol nabij was, vertelde me emotioneel dat het gespeelde lied het lied was waar hij met Irma zo vaak op had gedanst. “We konden er zo goed op dansen”, zei hij.
Ik zette me neer op de vrije stoel naast Irma en legde zwijgend mijn hand op haar arm. Het leek of het verdriet van mevrouw zo zijn weg ook naar mij vond, want de tranen sprongen in mijn ogen. Ik kon ze niet tegenhouden en voelde het snikkend verdriet opkomen. “Ik moet even naar buiten, ik ga wat drinken”, verontschuldigde ik me terwijl ik de cafetaria verliet. Bij mijn collega’s kon ik mijn hart luchten en ‘s avonds in de auto huiswaarts zette ik mijn muzieklijst op. Ik hoorde hoe Depeche Mode “I feel you, your sun it shines, I feel you within my mind” zong. Zelfs wanneer woorden en begrip vervagen, blijft de aanwezigheid van de ander voelbaar. “Words are very unnecessary, they can only do harm”, want wat tussen Irma en haar echtgenoot gebeurde, was voorbij woorden; enkel muziek, herinnering en pure liefde. De kwetsbaarheid van het mens-zijn, een moment van herkenning, verlies en liefde die ondanks alles blijft bestaan. Muziek als pleister voor de ziel; voor Irma en voor haar partner. En ook voor mij.
