âWil je af en toe Rudolf Schock opzetten voor mijn zus?
Het koffiemoment was wat later dan gewoonlijk gestart waardoor ik met een Beleef-TV kwam binnengereden in volle koffiedrukte. Ik besloot de XXL-tablet nog even aan de kant te zetten. Het was nog niet het juiste moment. Aan de ronde tafel zaten Marcella, Josephine en Monique. Marcella had bezoek van haar zus. In de zetels aan het raam zaten Agnes en Marie-Louise.
Deze twee dames hebben âelkaar gevondenâ zoals dat heet. Beiden zijn mondig en mobiel, de ene houdt van handwerk (de Zeelse kant, dat is âkant met de naaldâ, zegt Agnes dan) en de andere kijkt graag âden boel afâ. Samen wisselen ze dan (soms net iets te luid) van gedachten en geven al dan niet gepaste commentaar. Het kunnen roddelen verbindt hen.
âAh Leen, kom eens hier zoetâ, hoorde ik Marie-Louise liefkozend zeggen. Ze hield in haar handen een kalenderblad van De Druivelaar, op A4-formaat. âIk ga jou een mop voorlezenâ. Ik had even de aandacht gevraagd van de andere aanwezigen in de living, zodat Marie-Louise een publiek had en mevrouw las de mop voor. Het was een grappige mop en er werd gelachen, de toon was gezet.
âWelk lied heeft voor jou een bijzondere betekenis en waarom?â, vroeg ik in afwachting van het juiste Beleef-TV-moment aan Agnes. Ook aan Marie-Louise, Josephine en Monique stelde ik deze vraag. Agnes werd door deze vraag teruggekatapulteerd naar de tijd dat ze herstelwerk deed in de fabriek. Ze vertelde dat een collega toen bijna 25 jaar in dienst was en dat ze dan samen het lied âover 25 jaarâ zongen. Marie-Louise moest even nadenken maar na wat denkwerk kwam er een heel verhaal naar boven. Over haar papa, over de liefde voor klassieke muziek die hen beiden verbond, over de Koningin Elisabethzaal waar ze samen naar concerten gingen en over hoe ze als 12-jarige piano had leren spelen op zichzelf, zonder lessen te nemen. Haar gezicht straalde. âIk ben mijn ouders daar zĂł dankbaar voorâ, zei ze.
Josephine wilde over de vraag een nachtje slapen en Monique antwoordde zonder na te moeten denken âBella Italia! Van Frans Bauer!â. Ze herbeleefde haar vele reizen naar ItaliĂ« en kon verrassend veel anekdotes vertellen en details en plaatsnamen benoemen. Ze ging op in haar verhaal, het was zodanig mooi om te zien dat ik niet had gehoord wat er rechts van me werd gezegd.
âRudolf Schockâ, hoorde ik iemand nu wat luider zeggen. Het was de zus van Marcella. Ik zag dat ook Marcellaâs zoon en schoondochter er intussen bij waren komen zitten. âMijn zus heeft altijd graag naar Rudolf Schock geluisterdâ, herhaalde mevrouw. âWe gingen dan samen naar zijn optredensâ. Marcella heeft in haar dementie een stap achteruit gezet. Ook de pijn in haar rug is een moeilijk te behandelen constante. Positieve verbinding maken met Marcella wordt minder gemakkelijk. Haar familie is echter bijzonder betrokken en zorgzaam. Ik zag Marcellaâs zoon op zijn telefoon bezig. Plots hield hij zijn telefoon voor mamaâs gezicht en ik hoorde hoe Rudolf Schock begon te zingen. Ik nam mijn telefoon en begon instinctief te filmen. Er hing kwetsbare schoonheid in de lucht die ik hoopte subtiel te kunnen vastleggen.
Wat volgde was onbeschrijfelijk mooi. Marcella verwenste de pijnlijke steken in haar rug. Af en toe begon ze te staren. Het leek alsof de muziek zich dan langzaamaan een weg baande door de mist in haar hoofd. En toen was er die herkenning. De handen van mevrouw gingen omhoog en bewogen sierlijk mee op de tonen van de muziek. Ik hoorde ontroerend mooie operette en kreeg er kou van. Marcellaâs zus wendde zich even af om haar neus te snuiten, ook mijn ogen werden vochtig. Marcella begon mee te zingen. We keken in stilte, we voelden allemaal hetzelfde; vreugde om de herkenning, verdriet om wat niet meer is, hartzeer om vervlogen herinneringen.
Ik ben onopvallend blijven filmen. Later die avond stuurde ik de filmpjes door naar Marcellaâs familie.
De Beleef-TV rolde ik ongebruikt weer naar zijn opbergplaats. âHet is er niet van gekomenâ, zei ik me tot niemand in het bijzonder richtend. âNee zoet, het was niet de juiste sfeer daarvoorâ, hoorde ik Marie-Louise begripvol zeggen.
âs Avonds ging ik naar een bijeenkomst van de familiegroep dementie Hamme. De broer en zus van Marcella waren er ook. Na afloop kwam de zus naar me toe. âWil je af en toe Rudolf Schock opzetten voor mijn zus?â, vroeg ze me. âDat staat al genoteerdâ, antwoordde ik.